Tavır dergisi Kertenkele Üç aylık edebiyat ve düşünce dergisi Kertenkele yeni tasarımı ile 13. sayısını çıkardı. Daha evvel cep dergisi diyebileceğimiz ebatlarda tasarlanan dergi format değiştirerek büyük boy dergilerin arasına katıldı. Yayın yönetmenliğini şair Muammer Yavaş ve editörlüğünü Şermin Hüküm’ün yaptığı dergi son dönem Anadolu’nun değişik merkezlerinde çıkan nitelikli dergiler arasında değerlendirebileceğimiz bir bütünlük sunuyor. Çıktığı günden beri tavır dergiciliği geleneğine yaslanan Kertenkele bu yeni sayısında millet iradesine süngü uzatıldığı 27 Nisan muhtırasından 31 Mart’a kadar önemli tarihleri anarak okuyucusuna merhaba diyor. Önceki sayılarına nazaran artık daha poetik metin ve inceleme yazılarına yer veren dergi tasarımının yanında içeriği bağlamında da yeni açılımlar yapıyor bir bakıma. C.Ali Ahmet’in günümüz edebiyat dergilerinde şiir yayınlayan bazı şairlerin şiirlerini incelediği yazı okunmaya değer. Ahmet bu yazıda Zeynep Arkan’dan Ömer Şişman’a, Osman Özbahçe’den Hayriye Ünal’a kadar birçok şairin dergilerde yeni yayınlanan şiirlerine yeni bir bakış açısı sunuyor. Türk Şiirinin önemli eleştirmenlerinden Hüseyin Cöntürk üzerine Mustafa Celep de dikkatle okunmaya değer bir yazı hazırlamış. Mustafa İjaz ise felsefi bir tartışma olarak Arkhe nedir? sorusuna cevap aramış. Serdar Akdağ Osman Sarı’nın şiiri, Adnan Duran Yunus Emre’nin şiiri üzerine incelemelerde bulunmuş. Yahudi asıllı Romanyalı şair Paul Celan’ın hayatı ve şiiri üzerine Mustafa Özdemir’in yazısı da derginin önemli metinlerinden birisi. Ali Rıza Güç’ün Cumhuriyet’in ilk yıllarının önemli sanat adamı Münir Hayri Egeli, Selçuk Küpçük’ün de Pakistanlı Kavvali sanatçısı Nusret Fatih Ali Han üzerine hazırladıkları müzik yazıları derginin bir başka açılımı. Kertenkele’nin 13. sayısının şairleri ise şunlar : Yaşar Salkım, Muammer Yavaş, Murat Şahin, Orhan Tepebaş, Muhammet Hüküm, Ezra Cenker, İshak Koç, Ahmet Çiçek, Mustafa İjaz ve Mustafa Celep. Ayrıca Kertenkele dergisinin kurucularından ve önceki yıl elim bir trafik kazası sonucu kaybettiğimiz şair Muhammet Esat Eroğlu’nun da daha evvel yayınlanmayan üç yeni şiiri yer alıyor dergide. İrtibat: kertenkeledergisi@gmail.com

                                     1000X1000

babamın 1000x1000 genişliğindeki kabrinden geliyorum

babamın 1000x1000 büyüklüğündeki tutkusundan

ululardı babam Tanrı’yı her seferinde buna tanığım

size haber veriyorum derdi turfanda her şey yaşanası ve dipdiri

size büyük bir çoğalmayı haber veriyorum

tenevvü eder her şey her daim bu kainatta

kara kara taşlıklardan geçerek babamın kabrine vardım

ruhum ki fırtına,kara oğlu lodosun,geçtim kabrinden

dünyevi kaygılar bulanık bir nehirdi akıyordu,geçtim kabrinden

kitabı ve kalemi geride bıraktım,geçtim kabrinden

bir adam caka satıyordu,bir kadın maaşını düşünüyordu

bir bardak doluyordu,bir duvar boyanıyordu,bir şiir yazılıyordu

bir çocuk seviniyordu,bir çiçek açılıyordu ,bir soba yanıyordu

bir şehir ıssızlana ıssızlana yoğun ve yorgun toprağa düştü

babam hay!hak! deyip yeniden doğumunu muştulayacak mıydı

kasaba yıkılacak mıydı üzüntüsünden,yağmur yağacak mıydı

güneş vehimlerimi aydınlatacak mıydı

döşümde bezginliğin ölüsünü kovacak mıydı rüzgar

ne edip ne cemal ne sezai ne ismet ne cahit

arıtamayacaklardı şehri putlardan şehir muhkem kaleydi

yenilmez orduların tutkusuyla geçtim kabrinden babamın

işgüç sahibi değildim geçtim yorgundum karanlıktım geçtim

tek kişi olmanın genişliğiyle geçtim

üsttekiler alttakilere sağır,geçtim kabrinden

düğünsüz sevinçsiz kara karaydım,geçtim kabrinden

perdeleri sonuna dek açtım sabahın üstüne basa basa geçtim

geçtim gecenin içinden tınılar sesler ezgiler bırakarak

keder bana göreydi sevinci yırtıp attım

babamın 1000x1000 genişliğindeki kabrinden geliyorum.

2.Şiir ve toplum karşısında otantik bir anlam arayışı

"Şairin sözcükleri aynı zamanda kendi toplumunun sözcükleridir"(O.Paz)

   Toplumdan kopuk bir şiir düşünülebilir mi?Toplumla ilgiler kurmayan bir şiirin gerçeklik değeri nedir?Herşeyden önce şiir,kasıtlı bir iradenin ürünüdür.Diğer taraftan şairi ve ürününü,içinde yer aldığı toplumun yaşama  şartlarından,kültürel ve siyasi yapısından vareste düşünemeyiz.Şiiri besleyen,toplumun içinde cereyan eden olaylardır biraz da.Kadim zamanlarda topluma(topluluğa)yön gösteren bir konumu üstlenen şairler,günümüz toplumunda bir memurdur artık.İmar eden bir memur değil,toplumda ne gibi bir işlevinin olduğunu sorgulamayan bir memur.Şiiri besleyen bir toplumdan bahsediyoruz,toplumu besleyen bir şiirin sözü edilebilir mi?Ne yazık ki hayır.bu yeni zamanlarda toplumun şiire ihtiyacı yok ya da şiir okuma ihtiyacı hissetmeyen,hayatında şiire hatırı sayılır bir yer açma niyetinde olmayan bir toplumun üyeleriyiz.Şiirin meseleleri ile toplumun meseleleri arasında bir kan bağı kuramıyoruz.

   Yaşadığımız toplumsal ve ekonomik şartlar,hızlı bir koşuşturmacaya dayalı,daha çok kazanç elde etmeye,daha rahat bir hayatın imkanlarına odaklı,maddeye,maddi kavrayışa,maddenin el üstünde tutulduğu bir ideale yazgılı şartlar.Böyle bir toplumda şiirin toplumdan beslenmesi ancak ilişkiler düzeyinde olur.Bu düzeyin ifadesini İsmet Özel’de buluyoruz:"İnsanın insanlarla olan bağlantısı ve insanın çevresiyle olan ilişkisi yüzünden yüreğinde,kafasında beliren çatlak belli bir duyarlık sahibi herkesi şiir okumaya muhtaç hale getirir.Getirmiyorsa artık kafaların,yüreklerin yerli yerinde bir işleyişi kalmamış demektir"

   Şairin toplum içindeki yalnızlığını neyle açıklamalı?Bu açılamaya en isabetli kelime ‘çöküş’ kelimesi olabilir ancak.Toplumun en hassas yerindeki tehlikeyi sezebilen bir duyarlılık ustasıdır şair.Duyargaları topluma,adeta kalbine çevrilmiştir.Toplumların çöküş zamanlarında en gür,en yüksek,en tiz ses şairlerden yükselir.Akif’in şiiri,buna en çarpıcı örnektir.Akif’in şiiri("Hakkın Sesleri" şiiri)topluluk karşısında yüksek sesle okunabilen şiirlerdir.Bu anlamda modern epiğin ilk örneklerini oluşturur:

   "İlahi,altı yüz bin müslüman birden boğazlandı…

    Yanan can,yırtılan ismet,akan seller bütün kandı!

    Ne masum ihtiyarlar süngüler altında kıvrandı!

    Ne bikes hanümanlarişte,yangın verdiler,yandı!

    Şu küllenmiş yığınlar hep birer insan,birer candı!"

   Akif’in, şiirlerinde kullandığı kelimeler,kendi toplumunun kelimeleridir aynı zamanda.Octavio Paz’ın ifade ettiği gibi "Bireysel dil,şair tarafından biçimi değiştirilen veya sırları ortaya saçılan ortak dilin kendisidir."Mehmet Akif,içinde  yaşadığı toplumun dil hazinesinden kelimeler devşirmiş,karşılığında da topluma hayat vermiştir.Günümüzde bu karşılık gelen hayatiyetin,kan pompalamanın sahiciliğine ve besleyiciliğine şahit oluyor muyuz acaba?Özcümle,içinde yaşadığı topluma hayat veren bir şairden bahsedebilir miyiz?

     Biraz dışarıdan bakıp düşündüğümzde,toplumun çok ciddi hastalıkların pençesinde olduğunu görürüz.İfade imkanlarını zorlayan çalkantılı bir süreçten geçiyoruz.Şiir-toplum ilişkisini sahicilikle kavramak zorundayız.İsmet Özel’in,her şairin tek başına cevaplamasını istediği o can alıcı soruyu bir kez daha sormalyız derim ben:

     "Şair içinde yer aldığı halkın neyidir

DİLİMİ BOĞAN BİR HARF

Çözüldüm

Çarpık yürekler hülya olamadı bana

Esrik kaldım nice zaman

İhanet ettiğim ölülerin gölgesinde

Kaldım taraçasında güzün kaldım pas tutmuş ruhumun sağnağında

Ey tohumu benden saklanan

Sen ey bir yılgıyla geçen bir ermişin kanından

Beni kargışla

Yüzümde küfü kalmış bir yasın çoğalan çarpıntısıyla

Bana bir hayvan yarasının güzelliğini göster

Bu kilden sabah bu tortusuz güz akşamları

Aşktan iz kalmış avuçlarımdan taşırdı beni

Taştım dilimin boğumunda kalan,dilimi boğan bir harften

Felç olmuş,inildeyen yerlerime muska taktım

Çakıltaşları arasından çekip çıkardım kılıcımı;işte al

İşte sana nalına yıldızların iz bıraktığı atım

Şimdi bu közlenen bakışlarıma aşkın iliştirdiği sancı

Temmuzun kuyusunda yankılatsın beni

Bir kadın parmağının ucundaki çizgi

Örselenmiş yüreğimin kinini tazelesin!

                Mustafa CELEP

YÜZÜNÜ KAPLAYAN BİR HANÇERİN SESİDİR

Bilinsin her şeyin ortasında güller gibi durduğun

Karanlıkta korkunun yamacını aşarak konuştuğun bilinsin

Yüzünü kaplayan bir hançerin sesidir korkma ve utan

Seni hüznün akbabası dedirten ruhundaki savaştır

Geri dön,zamanın dehlizinde beklediğin bilinsin.

Çünkü dirik ve patlayıcı bir güçtür,kanamalı yürektir

Zamanın çarşısında,kalbinin kitabında

Kaybettiğin o güldür,başla konuşmaya

Sahte bir kavrayıştır dünyayı benimseyişin,korkma sesini konuştur

Dünyayı benimserken çağıldayan kalbindeki o sestir.

Bana kalbinden bahset tartaklanmış ve özgür

Özümü gürleştiren ruhunda da geçtim

Bana kalbinden bahset,bir halkı çağrıştıran

Sevincin ve neşenin,kitabın ve defterin

Akıp giden sesimin ortasında özüm senindir.

Mustafa CELEP

HARF VE SİLAH VE AŞK

                                         Kanlı  bir bekleyiş oldum

                                         Hayatın hartasında 

Güne esrik başlamanın adını ben koydum

Yorgunum yavrucuğum bu karanlık ve köhne

Şehrin çatısında soluk yüzlü gezinen bendim yorgunum

Bendime dolan sularınla çarpış bir daha ki göreyim nasıldır yüzün.

Sen gittikçe temellerim çözülür bir harf düşer döndükçe sen

Bir harf kapı aralarında bir harf açlıkta göçte bir harf

Güç gelir sağlam damarlarında durmak bir harfin

Kanayan bir harftir açtıkça sen geceye yüzünü

Masalara bir harf için özlemini koyarsın dayanılmaz

Unutulmaktan mürekkep bir adamım,kırık bir harfim ben

Sen çarpış harflerimle topla toparla beni çözülmesin temelim.

Senin şarkıların da karanlık bir sokaktır ulaşılmaz

Sen ama yavrucuğum şarkılarınla varsın diri bir akış olan

Mağlup neferinle,korkunç güzelliğinle varsın

Kılıcınla,kalkanınla varsın,çarpışan,şarkılarınla varsın

Olma üzgün,olma yorgun,tozlanmış silahımla varsın.

Mustafa CELEP

TABANCALAR!BIÇAKLAR!ANTİDEPRESANLAR!

Sırat görmüş yüzünün çığlığıdır sokaklarca çoğalan

Henüz dillenmemiş yaralarım var ben tek başına adam

Durun konuşsun sesi kalbimin durun konuşsun

Böyle somurtkan bir dünya görülmemiştir

Esridi ömrüm bir tanımı olmalı diyorum

Aktım rezil salonlardan çevik toynaklarca

Bir kadının aşkına mil çektim,büyük uykular

      Devirdim rüyalarına

Deyin bana  yokuşun gürültülü yerinde

Aşka ağır yürüyen bu yorgun beden kimin?

Kundağında beslendiğim intihardı,onun da eskittim yüzünü

Ben bu şehrin düşünü bozan biriyim,yanılgım büyük

Ateşe ok bulmalı,yüreğe mızrak

Hayata şarkı bulmak gücü nerede?

Bulmalı onu da,her gün çarpa çarpa çoğalmanın,artık onu da bulmalı

Kelimenin ucunda

Yüreğin ucunda

Dünyanın ucunda

Deyin bana deyin,şifa mıdır ki şehre kanamak

Koşarak koşarak koşarak

Buramda at koşturan,buramda yorgun ordular

Hey!süngülenmiş kızlar!tabancalar!bıçaklar!antidepresanlar!

Terkimde ölü bir kızın gölgesiyle orda bitkin orda yorgun bir adam

Yangın yeri değil burası

Burası destan yeri

Hayatın damarları dikiş tutmuyor yani ne çıkar bundan

Siz anlamasanız da ben göçüp gideceğim

Koşacağım güneşin altında nefes nefese

Çarpışan bir sesim var,bir savaşın ömrüne müsavi

"yirmi birinci yüzyılda yirmi bir yaşında olmak işte sebebim"

bu nasıl bir terk ediştir bu nasıl hançere bu nasıl

yıldızlar akıyor kıvrımlarından ve ses ve öfke

ben bir acıydım,saraylar deviren dilime yokluk sürdüm

başaklarca çoğalan coşkunun göklerinde

buraya kadar dedim işte buraya kadar

ruhumu kışkırtan güllerin ömrü bu kadarmış.

Mustafa CELEP

ŞEHRE ÇALINAN YÜZÜM BİRAZ ŞİZOFREN

Gövdemin perçeminde can çekişen bir taşkınlık

Da ne ola ki denizin dolgun damarları arasından

Adıma konan ağrılar..

Sonra bütün çakıl yüklü dualarım bu acıyla bezenmiş

Tartaklanmış bir memur çocuğuyken sonra bütün aşklarım

Güz yaprakları:adıma konan ağrılar..

Aldırma:şehre çalınan yüzüm biraz şizofren

Doğurgan ve münzevi biraz

Yüzü giderek rüzgarın kanına karışan

Böyledir bu;

Çokluk köpüren yalnızlık ve gövdemin içinde çalkandığı

Hayıflanmak yüzümde ağırlaşır-ken

Şehre her attığım adımda bir yankı şehre ve aşka attığım

Biraz şizofren

Doğurgan ve münzevi biraz.

Mustafa CELEP

MÜNTEHİRANE

                     Gecede telaşlı bir şizofren şarkısı

Sol yanım tımarhane

Yüzümü tabutlara çivileyen yağmurlardan

Korkunç bir haz duyuyorum

Plastik ayakkaplı gül çocukluğumdan

Tarhlardan,açelya krallığından

Münadi yağmurlardan

Kuzeye çevrik yüzümün

Tabutlara olan saplantısından.

Hayatın burasında çorak duran kadınlar…

Hayatın burasında dinç kalmaklığım…

O geceyi korkunç kılan kedi sesleri,

Uzun kargılar eşliğinde yapılan yolculuklar…

Kışa abandım kalkanımla lışın savruk ağzına

Buğulu gençlik şarkıları uzattım sancılı sanrıl damarlar

Çok sesli göçmen kızlar uzandılar boynuma

Güne haz katan bir adımım çoğaldı,çoğaldılar.

Derin ev…balkonda çığrışan kargalar…

Ölgün bir taşranın siyah dudaklarından

Yayılan şizofren bağırtıları

Yüzü yırtılmış bir yaşamak yarası bu

Tere batmış pusatı bir çerinin

Sepserin denizler kadar uzak

Mektuplarda bekletilen serinliği bir kızın

Mektuplarda bekletilen topraksı güzelliği.

Mustafa CELEP

YAĞMURUN YARALARI

Dünyada kirlenmemiş sözleri arıyorum.

Issız bir prelüd yüzünün kireç tutmuş kelimesinde

Bengisu kelimesinde Aşk kelimesinde sarhoş

Hörgücünde balyalanan gülüşünde partal

Serkeş bir yıldız kanar keskin gövdesiyle.

Dünyada kirlenmemiş sözleri arıyorum.

Tek Sözüm Sen’in,içinde taşkın mizacıyla sözcükler

Ellerin neden aşınır çıvgınına karşı şehrin

Neden pusatında zalim bir güvercin barınır

Ergenliğinde parıltılı güneşler biçimsiz ve sarsak

Yağmurun yaralarını kaldırır.

Mustafa CELEP